Ja, een ombudsman maakt geen deel uit van een overheidsdienst of van een bedrijf. De onafhankelijkheid van een ombudsman is wettelijk vastgelegd en voor elke ombudsman is zijn onafhankelijkheid zijn hoogste goed. Deze onafhankelijkheid heeft drie kanten:
De ombudsman krijgt van niemand richtlijnen en organiseert zelf zijn werk. Hij speelt dus zeker niet onder één hoedje met de overheden of de diensten die hem benoemen of waarvoor hij bevoegd is. Verder werkt een ombudsman altijd volgens het principe ‘woord – wederwoord’: hij luistert naar jouw verhaal, maar even goed naar het verhaal van de partij waarover je klaagt. De ombudsman treedt dus altijd op als onpartijdige buitenstaander tussen jou en de betrokken partijen.